„3. PRAWO PRYWATNE
a) Prawo osobowe. Podobnie jak w innych prawach średniowiecznych pełną zdolność prawną posiadał tylko wolny. Nie posiadał jej niewolnik (chołop), który w zasadzie traktowany był jako rzecz. Tylko niektórzy niewolnicy, mianowicie ci, którzy pełnili pewne funkcje w gospodarstwie książęcym, byli uprzywilejowani, co przede wszystkim znajdowało wyraz w ochronie karnej. Wyjątkowo posiadał też niewolnik ograniczoną zdolność do czynności prawnych, mianowicie w wypadku, gdy pan zezwolił niewolnikowi zajmować się handlem.
Niewolnik mógł uzyskać wolność przez wyzwolenie aktem między żyjącymi lub aktem na wypadek śmierci; ponadto dzieci zrodzone ze związku pana ze swą niewolnicąkonkubiną uzyskiwaiy wolność wraz ze swą matką po śmierci ojca.
Stanowisko prawne osoby wolnej zależało też od płci danej osoby. Płeć żeńska była w porównaniu z męską upośledzona. Kobieta niezamężna pozostawała pod władzą ojca względnie opiekuna, zamężna zaś pod władzą męża, a wdowa pod opieką kościoła zaliczana była do kategorii „ludzi cerkiewnych". Wdowa mog
sprawować opiekę nad swymi dziećmi, ale tylko tak długo, jak długo pozostawała w stanie wdowieństwa, a więc do powtórnego zamążpójścia. W prawie spadkowym znajdowała się kobieta w gorszej sytuacji niż mężczyzna, przy czym i tu odgrywały rolę momenty klasowe. Tylko córki bojarskie mogły w braku synów dziedziczyć po ojcu, natomiast córki smerdów były w takim wypadku wykluczone od dziedziczenia. Gdy chodziło o prawo małżeńskie, to zaznaczyć należy, że mężczyzna o wiele łatwiej mógł uzyskać rozwiązanie małżeństwa niż kobieta. Np. stałe uczęszczanie żony na zabawy mogło być podstawą do żądania przez męża rozwodu.“(15)